İnceleme

Ötüken, orman kanunu değildir!

Yazar :  | 

Orhun Yazıtlarında ÖTÜKEN YIŞ diyor. Ona “orman” diyorlar. Oysa hakikat öyle değil!

Orhun Yazıtlarının içinde Türkiye Türkçesi yok. Ne Azeri ne de Kazak ne Kırgız ne de Tatar Türkçesine uyar bu yazıtlar.

Ancak siz bütün Türk lehçelerini bilirseniz buradaki gerçek kavramları kolayca çıkarabilirsiniz.

“İşte benim yaptığım budur”diyor Kazım Mirşan. Ve devam ediyor:

“Birçok yanlış okuma ve çözme var şu ana kadar; Mesela Orhun Yazıtlarında geçen ÖTÜKEN YİS ifadesi “Ötüken Ormanları” şeklinde çevrilmiş.

Oysa Ötüken; “geçerli” demektir. “yis” te “geçerli kanun” anlamındadır.

Yani “yis” orman demek değildir.
30 yıldır bu gerçeği söylüyorum ancak ne Batı ne de Türk Milliyetçileri buna sahip çıkmıyor. Çünkü işlerine gelmiyor. Bazı slogan milliyetçileri belki de bu iddialar kesinleştiğinde zor durumda kalacak.”

Meraklısına not:
Orhun yazıtlarını ilk okuyan V.Thomsen YIŞ sözünü “orman” diye manalandırıyor.
Halbuki bu sözün manası, genellikle, “sık”: Başkurtça: [yış] (1) sık; yış ïlek [sık elek]; (2) koyu; yış qarağaylık [koyu çamlık (köknarlık)] (Başkurtça-Rusça Sözlük, Meskew 1996).

Tatarca: [yış, yiş]; sık, koyu; yem-yeşil alannar yışraq uçrıy başladı [yem-yeşil orman-açıklıkları (çayırlar) daha sık tesadüf edilmiye başlandı] (Tatarça-Rusça Sözlik, Meskew 1966). Kırğızca:[cış], sık, koyu (gür), baştan-başa; cış-cış [sık-sık], cış urğanday qalın toqay [sık vurulmuş gibi (yani, koyu) kalın orman] (Kırğızça-Rusça Sözdük, Moskva 1965).

Çuvaşça: kil-yış [ev halkı, aile], yal-yış [köy halkı]; yış’le [pek çok]; yış’le’lan [çoğalmak, artmak] (H.Paasonen, Çuvaş Sözlüğü; Istanbul 1950).

Oğuzca: yış bol- [sıkış-] (Besim Atalay, Divanü Lûgat-it-Türk dizini IV; 1991).

Kişilerin YIŞ [sık, koyu, kesif] halde yaşadıkları yerlerde kanun ve nizam da teessüs eder (çünki burası artık dağbaşı değildir!). Bundan dolayı, Türkler YIŞ sözünü “konstitusion” manasında kullanmış bulunuyorlar.

Onların, bu söz yerine, bazan ÜYÜŞ [yığılış; yani, evlerin sıklaştığı yer] sözünü de kullandıklarını görmekteyiz:

ALTUN ÜYÜŞ [halk yığını, halk sıklığı]. Bu halk yığınları şunlar:
(1) ÖTÜKİN YIŞ [Geçerli Konstitusion];
(2) ALTUN YIŞ [Altay Konstitusionu];
(3) UÇIĞUY YIŞ [Lider Konstitusion];
(4) ÖKÜGİMİN YIŞ [Oral Dağları Koşma Devleti];
OQ-UDURIQIN YIŞ [bugünkü Çinin Büyük Okyanus Kıyısında bir koşma devlet).

Bütün bunlara göre, Radloff’u (ve onun etkisinde kalan V.Thomseni) yanıltan şey;
YIŞ [sık] sözünün, “koyu”, “yoğun” manalarını da kapsaması dolayısıyla, Karaorman [Schwarzwald] kavramını akla getirmekte olmasıdır, herhalde.

bir görüş bırak

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

antalya haber eve nargile antalya temizlik işleri